X
تبلیغات
با معلم - قش معلم در پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي

با معلم

اگر به من بگويي، فراموش مي کنم. اگر يادم بدهي، به خاطر مي آورم و اگر درگيرم کني، ياد مي گيرم.

قش معلم در پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي

- عدم برنامه ريزی تحصيلی مناسب .

3- عدم وجود معلمان كافی و شايسته .

4- عدم انطباق هدف و محتوای آموزش با علايق دانش آموزان .

ب : علل فردی افت تحصیلی:

1) هوش                 2) رابطه معلم و دانش آموز           3) ميل و انگيزه                               4) آشفتگيهای عاطفی و هيجانی          5) بلوغ              6) نارساييهای جسمی                     7) فراموشی

ج: مشكلات خانوادگی و افت تحصیلی :

1) روابط و نظام آموزشی خانواده                   2) اشتغال كودكان

3) فقدان والد ( يا والدين )                          4) بيسوادی والدين

5) غفلت والدین نسبت به نیازهای دانش آموزان

د: مشكلات محيطی و اجتماعی در افت تحصیلی :

1 - عدم وجود فضای آموزشی مناسب

2 - فقر و محروميت اقتصادی

3 - كمبود وسايل كمك آموزشی و رسانه های گروهی

4 - مهاجرت و انتقال

5 - عوامل منطقه ای ومحلی

شيوه های مقابله با افت تحصيلی :

الف ) برنامه های دراز مدت

ب) برنامه های كوتاه مدت 

الف : برنامه های دراز مدت برای رفع افت تحصیلی:

1 - تجديد نظر در نظام ارزشيابی

2 - تجديد نظر در محتوای برنامه های درسی و آموزشی

3 - تربيت معلمان و آموزش ضمن خدمت آنان

4 - كاهش تعداد دانش آموزان هر كلاس

5 - فراهم كردن امكانات آموزش و پرورش قبل از دبستان

6 - ارزيابی هوش دانش آموزان

ب) برنامه كوتاه مدت برای رفع افت تحصیلی:

1) تهيه كتاب های درسی و كمك آموزشی

2) همكاری نزديك اوليای مدرسه و والدين

3) ارزيابی عملكرد معلمان و تشويق معلمان

4) تقويت انگيزه های درونی دانش آموزان

 2- اضطراب ـ ترس

علل اضطراب وترس :

1- زندگی ماشينی ، كم رنگ شدن مناسبات و ارتباطات عاطفی

2-  كم توجهی به مسائل معنوی

3- نگرانی از آينده تحصيلی و شغلی ، فقدان اعضای خانواده

4- نگرانی مفرط از كسيختگی خانواده

5- احساس ترس از قرار گرفتن در برابر يك شر و خطر احتمالی مثل فوت / يا بيماری نزديكان

پيشگيری و درمان :

1)از آنجا كه يكی از عوامل ايجاد كننده اضطراب ، ياد گيری از مـحـيـط و اطرافيان است ( رفتار اكتسابی ) بايد در جلسات يا كلاس های آموزشی ، والدين و خانواده را مطلع كرد و در صورت ابتلای هر كدام از افراد خانواده ، او را مورد درمان قرار داد .

2) روان درمانی و دارو درمانی ( توسط متخصصين )

نحوه برخورد با مشكل ( راه كار مداخله ی مناسب در مدرسه )

1 - پيشگيری  از اقدامات اضطراب زا در كلاس

2 - استفاده از تصوير سازی ذهنی و كوچك كردن موقعيت / اضطراب زا

3 - آموزش تنفس عميق

4 - ترغيب به ورزش

5 - مثبت اندیشی

  3)  فرار از خانه و مدرسه :

 

علل :

1 - فضای روانی و عاطفی خانوداه

2 - الگوی ناسالم همسالان

3 - عدم ثبات قوانين و معيارهای اخلاقی در محيط خانه ، مدرسه و عدم حمايت های عاطفی خصوصاً از سوی اعضای خانواده ، همچنين نبود فرد يا افرادی كه سرپرستی و نظارت مدبرانه روی نوجوان داشته باشند.

4 - مشكلات تحصيلی ، جاذبه های شهری ، فقر مالی ، اعتياد والدين ، اختلاف با نامادی و ناپدری

5 - شكاف بين نسل ها ، تعارض و برخورد های ميان والدين و نوجوان

نحوه ی برخورد با مشكل :

1 - توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان

2 - توجه به مشكلات دوره ی بلوغ و نيازهای دانش آموزان

3 - بررسی دلائل غيبت

4 - تعيين حدود آزادی نوجوان و ميزان كنترل متعادل آنها در معاشرت با دوستان و  اوقات فراغت و تفريحات سازنده

5 - از بين بردن فاصله های عاطفی بـيـن والـديـن و مربیان ، با نوجوان و ايجاد زمينه ای برای گفتگو و طرح مشكلات آنها

6 - تغيير تصوير ذهنی نوجوان از خودش با تغيير نگرش اعضای خانواده و اوليای مدرسه ، تا او بتواند تصويری معقول از خود و شخصيت خود داشته باشد .

4) كم رويی :

علل :

1 - محروميت از محبت خانوده

2 - نقص عضو يا بيماری های جسمی

3 - اختلال در گويش و تكلم

4 - شكست های متعدد و تحقير شدن نوجوان در حضور جمع

5 - عدم امنيت روانی در محيط خانه و مدرسه

6 - تنبيه ، توبیخ و  سرزنش دانش آموزان

7  نترل شديد تربيتی

نحوه برخورد با مشكل :

1 - شركت دادن دانش آموزان در كارهای گروهی و فوق برنامه های مدرسه

2 - دادن مسئوليت به وی

3 - تشويق كلامی و غير كلامی به موقع

4 - شناسايی توانمندی ها و نكات مثبت فرد و تقويت آنها

5 - عدم سرزنش در جمع خانواده و مدرسه

6 - ايجاد آمادگی لازم جهت جرأت ورزی در ابراز و بيان عقايد خود ، همچنين پذيرش نظرات مخالف از طرف ديگران

7 - حمايت های عاطفی در جهت تقويت اعتماد به نفس در نوجوان

5) كم توجهی به درس ( بی علاقه گی به انجام تكاليف درسی )

  يكی از دلائل بی توجهی به درس ، احساس بی تفاوتی و عدم حضور روانی در كلاس درس است . بديهی است كه دانش آموزانی كه در فرايند تدريس احساس بودن نكنند به طور ناخود آگاه نسبت به فعاليت های كلاس بی دقت می شوند . پس اگر معلم بخواهد توجه دانش آموزان را در كلاس جلب نماید بايستی احساس حضور دانش آموزان را افزايش دهد .

چگونه می توان اين حس را در دانش آموزان ايجاد و تقويت كرد ؟

روش های پيشنهادی :

1) استفاده از روش های مشاركتی و فعال در دانش آموزان :

اين روش ها به طور حتم دانش آموزان را تحريك می كند و بدون وجود آنها فرآيند تدريس استمرار نخواهد داشت . در اين روش دانش آموزان احساس مسئوليت كرده و در مناسبت های گروهی شركت می نمايند . لذا حضور فعال آنان موجب افزايش دقت و توجه به مفهوم درس می شود .

2)استفاده از شيوه های ارزشيابی مستمر :

يكی ديگر از عوامل مهم كاهش توجه ، عدم انعكاس عملكرد دانش آموزان است . اگر در فرآيند تدريس به طور مستمر فعاليت های دانش آموزان را ارزشيابی كنند و به صورت کوییز همواره كيفيت ياد گيری آنان را كنترل نمايند . مشكل عدم توجه به درس كاهش پيدا می كند

3) استفاده از روش های اكتشافی در فرآيند تدريس

ويژگی مهم روش های اكتشافی ، ايجاد جـذابـيـت در دانش آموزان است . زيرا آنان روحيه ی جستجو گری داشته و دوست دارند بر اثر تجربه و فعاليت ، به مفاهيم جديد پی ببرند ، اين روحيه در تدريس اكتشافاتی تقويت می شود .

6) دروغ گويی

علل دروغ گويی :

1 - شايع ترين علت دروغ گويی آن است كه دانش آموز برای فرار از تنبيه و مجازات كار اشتباهی كه انجام داده است دروغ می گويد ، اغلب دانش آموزانی كه والدين سخت گير دارند از ترس مجازات به اين ترفند توسل می شوند .

2 - ممكن است دانش آموز به دليل تنفر يا حسادت نسبت به همكلاسی خود دروغ بگويد .

3 - بعضی دانش آموزان به دليل خود كم بينی و بزرگ جلوه دادن خود به دروغ گويی متوسل می شوند .

4 - گاهی دروغ به صورت يك عادت در نوجوان ديده ميشود ، يعنی خود به دروغ گفتن عادت پيدا می كند .

نحوه برخورد با مشكل :

1 - از سخت گيرهای بی جا و بی مورد در مدرسه و خانه پرهيز كنيم تا دانش آموز هميشه واقعيت را بپذيرد و همان را تحويل ما دهد .

2 - ايجاد محيطی امن و آرام و بدون تنبيه جهت بيان واقعيت توسط دانش آموز

3 - ياد آوری نقاط ضعف دانش آموز به او بدون آنكه باعث ايجاد حس حقارت در او شويم

4 - تقويت نقاط قوت در دانش آموز يعنی به او اعتماد به نفس دهيم تا بتوانيم توانايی های خود را افزايش دهد .

5 - بحث گروهی با دانش آموزان درباره ی علل دروغ گويی و بررسی نتايج آن و استفاده از نظرات دانش آموزان در تغيير رفتار

6 - توصيه های تربيتی برای خانواده

7) خشم و پرخاشگری :

علائم و نشانه ها :

1 - پرخاشگری فيزيكی

2 - صدمه رساندن به خود و ديگران

3 - صدمه رساندن به اموال ديگران با هدف آزاد رساندن

4 - فحش و ناسزا گفتن به ديگران

5 - مسخره كردن با هدف آزار رساندن

6 - نياز به جلب توجه و پذيرش

نحوه برخورد با مشكل :

1 - معلمين هيجانات و خشم خود را كنترل نمايند .

2 - توجه كافی به تفاوت های فردی دانش آموزان با مطالعه ی دقيق سوابق دانش آموز

3 - پرهیز از تنبيه دانش آموز ، پرهيز از پيش داوری و قضاوت بی مورد

4 - شناخت كافی نسبت به ويژگی های دوران نوجوانی و بلوغ

5 - پذيرش بدون قيد و شرط و توجه كافی از ناحيه معلم

6 - همدردی ، مهر محبت ، تلقين و تذكر مثبت ، بيان گفتاری نرم ، ابراز عاطفه ، سكوت از طرف معلمين و اولياء دانش آموزان

8) افسردگی :

علل افسردگی :

1 - محيط : محيط شامل عوامل هيجانی و عوامل فيزيكی است مانند جدايی ، مرگ والدين ، تغيير محل سكونت ، فقر و......

2 - بيماری جسمانی : ممكن است موجب بروز مشكلات عملی و عاطفی شوند

3 - معلوليت جسمی : در برخی از افراد معلوليت های جسمی می تواند موجب اختلال هيجانی شود .

4 - محروميت وكمبود ها : شامل محروميت های اجتماعی و اقتصادی و عاطفی

علائم و نشانه ها :

1 - گوشه گيری و كناره گيری از جمع

2 - عدم مشاركت فعال در گروه های دانش آموزی

3 - فقدان انگيزه برای فعاليت

4 - رفتارهای بی ثبات

5 - كاهش اعتماد به نفس

6 - افكار خود كشی گرايانه

7 - بدبينی

8 - عدم تحمل ديگران

9 - افت تحصيلی

نحوه برخورد با مشكل :

1-  نشاط و شادابی در وجود خود معلم

2 - ايجاد زمينه ی مشاركت دانش آموز متناسب با توانمندی و علايق اش

3 - ايجاد شرايطی كه دانش آموز موفقيت را تجربه كند

4-  پرهيز از تحقير دانش آموز

5 - نقش حمايتی معلم برای دانش آموز افسرده

6 - ايجاد زمينه های شادی و نشاط در كلاس درس

9) عدم اعتماد به نفس

علل اعتماد به نفس :

1 - وقتی به نوجوان توجه كافی نداشته باشيم آنها را جدی نگيريم و همچنين مراقبت های عاطفی لازم رانسبت به آنها مبذول نكنيم . زمينه های عدم اعتماد به نفس را در آنها ايجاد خواهيم كرد

2 - عدم احساس ارزشمند بودن ، اعتماد به نفس نوجوان را كاهش داده و به تدريج در مورد توانايی های خود دچار ترديد می شود .

3 - تصوير ذهنی مبهمی كه گاه والدين و اوليای مدرسه پيش چشم نوجوان به نمايش می گذارند . اين باور را در او به وجود می آورد كه در آينده فرد موفقی نخواهد شد .

نحوه برخورد با مشكل :

1 - همدلی ، محبت ، درك صحيح از دوران بلوغ ، حمايت و پشتيبانی های درست و منطقی در بعد مادی ، معنوی و ايجاد حس موفقيت در نوجوان در دوران بلوغ برای پيشگيری از عدم اعتماد به نفس مهم و اساسی می باشد .

2 - نوجوان را تشويق كنیم كه احساسات مثبت و منفی خود را بروز دهد تا ما بتوانيم با همراهی و كمك خود او واكنش های سازگارانه ای را نسبت به رفع اثرات نا كامی در او به وجود بياوريم .

3 - تنبيه ، توبيخ ، سرزنش های مستمر ، انتقاد و خرده گيری های بی مورد سبب كاهش اعتماد به نفس شده و بر عكس توجه به نقاط مثبت شخصيت او باعث تقويت عزت نفس نوجوان خواهد شد .

4-  جلب توجه او به تفاوت های فردی و اينكه قادر است توانمندیهای مختلفی را بر اساس ويژگی های فردی خود كشف كرده و آنها را به كار گيرد .

10) گرايش به همجنس خواهی ( ارتباط جسمی با هم جنس )

علل گرايش :

1 - نوجوانی كه از وجود خانواده ی خود احساس حقارت می كند ، دنبال فردی می گرد تا به عنوان پشتيبان او را پناه دهد و جوابگوی عواطف و احساساتش باشد .

2 خانواده های بسيار متعصب به جای راهنمايی و جهت دادن مثبت گرايش نوجوان به جنس مخالف ، باعث می شوند تا اين حس طبيعی به سمت جنس موافق سوق پيدا كند و سبب بروز نابهنجاری های اجتماعی شود .

نحوه برخورد با مشكل گرایش به همجنس خواهی :

1 - از بين بردن احساس تنهايی ، انزوا ، و افسردگی در نوجوان به منظور پيشگيری از گرايش عاطفی و جنسی به طرف جنس موافق

2 - سفارش به خانواده و اوليای مدرسه برای نظارت های اخلاقی در معاشرت فرزندان ونظارت  برعدم روابط جنسی نامشروع

3- توضيح وتشريح حد ومرز روابط با همسالان ، اطرافيان و معلمين ، قبل از آنكه رابطه به سو ء استفاده ی رفتاری يا عاطفی منجر شود .

كاهش و تقليل گرايش به هم جنس خواهی در دوره ی درمان ، به ويژه برای دختران نيازمند صرف زمان لازم می باشد و اين كار با صبوری و مدارا نتيجه ی بهتری خواهد داد

نقش معلمين در كاهش اضطراب دانش آموزان در امتحان و پرسش

  تعداد زیادی از معلمین به جلسه پرسش کلاسی و امتحان به عنوان وسیله انتقام از دانش آموز نگاه می کنند که در نهایت منجر به کسب نمره های بد دانش آموز و تنبیه و معرفی به دفتر و والدین می شود و از همه مهمتر مدرسه را به عنوان محیطی پر اضطراب و استرس به دانش آموز معرفی می کند ...

1 – جلسة امتحان دادگاه حسابرسي نيست و امتحان انتقام نيست.

2 – قبل از اتمام كلاسها و شروع امتحانات به دانش اموزان اطمينان بدهيد و انها را از امتحان نترسانيد .

3- به دانش اموزان بگوييد كه به سوالات پاسخ دهند .

4- قبل از امتحانات اصلي از امتحانات مستمّر و خود آزمايي به منظور آشنا كردن دانش اموزان با سؤالات و نحوه امتحان استفاده گردد.

5- از ايجاد رقابت ناسالم در ميان دانش آموزان اجتناب شود.

6- هدف امتحان بايد ارزيابي دانسته هاي دانش آموزان باشد ، نه ندانسته هاي آنان.

7- از انتظار وتوقّع بيش از حدّ در طرح سؤالات امتحان اجتناب نماييد.

8-در طرح سوال ،اصول سنجش و اندازه گيري خصوصاً سطح دشواري سوالات را رعايت نماييد .

9- در ارزشيابي ميزان ياد گيري دانش آموزان نبايد فقط نمره امتحان را ملاك و معيار قرار داد و از ديگر شيوه هاي ارزشيابي نيز استفاده كنيد وسعي نمايند . سٌوالات دشوار را در شماره هاي آخر قرار دهيد .

روشهای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و موادمخدر در مدارس و دانشگاهها:

۱)توجه به برنامه‌های اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی بصورت آرام، مستمر و عمیق راجع به عوارض، پیامدها و تبعات سوء مصرف موادمخدر صنعتی و شیمیایی و طبیعی با هدف ارتقاء سطح آگاهی دانش‌آموزان و دانشجویان متناسب با سن تقویمی و عقلی آنان.

۲) توجه به برنامه‌های آموزشی با رویکرد آموزش مهارت‌های زندگی بالاخص آموزش مهارت‌های: حل مسأله ـ تصمیم‌گیری ـ ارتباطات فردی و اجتماعی ـ تفکر و خلاقیت ـ مقاومت در برابر خواسته‌های نامشروع دیگران و نه گفتن ـ ابراز وجود ـ مهارت تقویت معنویت و موضوعات دینی ـ مهارت مراقبت و صیانت جنسی ـ مهارت خودکنترلی و خویشتن نگهبانی ـ مهارت استفاده مناسب از زمان و غنی‌سازی اوات فراغت ـ خودشناسی و تقویت عوامل محافظت‌کننده و نفی رفتارهای پرخطر و ایجاد نگرش منفی نسبت به مصرف مواد اعم از سیگار ـ قلیان ـ الکل ـ مواد صنعتی و شیمیایی و طبیعی در کلیه مقاطع مهد کودک ـ ابتدایی ـ راهنمایی ـ دبیرستان و دانشگاه با رعایت متغیرهای سن ـ جنسیت ـ موقعیت‌های فرهنگی و اجتماعی ـ و با نیازسنجی مخاطبین در ابعاد مختلف شناختی ـ نگرشی و مهارتی با هدف ایجاد رفتارهای مثبت در گروههای سنی مختلف و مصون‌سازی اقشار دانش‌آموزی و دانشجویی از آسیب‌های اجتماعی و موادمخدر.

۳) ترویج فرهنگ سلامت از طریق تقویت فعالیت‌های جایگزین بویژه برنامه‌های ورزشی ـ هنری ـ اردوهای تفریحی برای غنی‌سازی اوقات فراغت گروه‌های سنی و بسط و گسترش روحیه نشاط ـ شادابی و امیدواری در جامعه.

۴) توسعه اقدامات مشاوره‌ای بویژه مشاوره‌های تلفنی و رایانه‌ای و ارائه خدمات حمایتی و گسترش فعالیت‌های مددکاری بویژه برای دانش‌آموزان و دانشجویان در معرض آسیب.

۵)تقویت کانونها و تشکلهای دانش‌آموزی و دانشجویی برای انجام برنامه‌های مؤثر پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و موادمخدر و تلاش برای ایجاد جنبش فراگیر اجتماعی پیشگیری از مصرف مواد.

۶) تولید برنامه‌های جذاب از طریق انجام کارزار و عملیات رسانه‌ای (Media Campaign) شامل تهیه و تولید مستمر برنامه‌های دیداری (تلویزیون ـ تئاتر ـ سینما) ـ شنیداری (رادیو) ـ نوشتاری (کتاب ـ بروشور ـ نشریه ـ تراکت) ـ الکترونیکی (لوحهای فشرده ـ ایجاد تالارهای گفتگوی مجازی (Chatroom) در خصوص پیشگیری و ضد الگو نشان دادن مصرف و خرید و فروش مواد و همزمان ارائه مدل و سبک مطلوب زندگی در عصر پیچیده هزارة سوم.

۷) ایجاد اطاق فکر با هدف نهادینه سازی تفکر قبل از عمل و هم‌اندیشی و تولید ایده‌های جدید در حوزه ارتقاء سلامت با توجه به شرایط ناپایدار الگوها برای کودکان ـ نوجوانان و جوانان کشور.

۸) ارتقاء سطح آگاهی و آموزش والدین دانش‌آموزان برای نحوه ارتباطات صحیح با فرزندان و شناخت علل و عوامل مؤثر در بروز اعتیاد نوجوانان.

۹) برگزاری نمایشگاه و مسابقات و جشنواره‌های هنری مختلف اعم از سرود ـ عکس ـ فیلم ـ مقاله‌نویسی ـ کتابخوانی ـ روزنامه دیواری ـ تئاتر ـ نقاشی و کاریکاتور به مناسبت‌های مختلف و همچنین برپایی همایش‌های علمی با رعایت و تناسب گروه‌های سنی دانش‌آموزی و دانشجویی با هدف روشن شدن موتورهای ذهنی دانش‌آموزان و دانشجویان نسبت به راههای پیشگیری از مصرف موادمخدر.

۱۰) درج متون مناسب و مفید آموزشی در کتب درسی مقاطع مختلف از دوران پیش‌دبستانی تا دوره آموزش عالی در خصوص ارتقاء سطح آگاهی دانش‌آموزان و دانشجویان نسبت به پیامدهای عوارض مصرف سیگار ـ قلیان ـ الکل ـ موادمخدر طبیعی، صنعتی و شیمیایی.

۱۱) فعال‌سازی نهادهای مدنی و غیردولتی برای سالم‌سازی محله‌ها.

۱۲) ایجاد دانشکده‌ آسیب‌های اجتماعی به منظور رفع نیازهای علمی کشور.

۱۳) توجه جدی به وضعیت خوابگاههای دانشجویی و ایجاد رفاه ـ شادابی و نشاط و غنی‌سازی اوقات فراغت با هدف پیشگیری از گرایش دانشجویان به سوءمصرف موادمخدر.

۱۴) انجام مطالعات و پژوهشهای کاربردی به منظور شناخت عوامل تأثیرگذار در گرایش نوجوانان و جوانان به آسیب‌های اجتماعی و تعیین نرخ شیوع اعتیاد در محیط‌های آموزشی و اتخاذ تمهیدات مناسب برای مهار و کنترل اعتیاد و موادمخدر در جامعه دانش‌آموزی و دانشجویی.

اگر چه طی چهار ساله اخیر برنامه‌های مناسبی برای کاهش تقاضا و پیشگیری از مصرف موادمخدر در مدارس با عنوان پیشگیری مدرسه محور ـ مدارس مروج سلامت و برنامه مهارتهای زندگی و نیز در دانشگاهها با عنوان سالم‌سازی محیطهای دانشجویی آغاز گردیده لیکن متولیان وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم و وزارت بهداشت می‌بایست نسبت به توسعه و تقویت برنامه‌های پیشگیری از مصرف موادمخدر متناسب با سرعت آسیب‌های اجتماعی، برنامه‌ریزی و حرکت نمایند. زیرا در عصر تغییرات پرشتابان و سرعت تحولات اجتماعی و فرهنگی مستمراً با پدیده‌های نوظهور مواجه هستیم. در همین راستا دو سؤال اساسی فرا روی همه متولیان مراکز آموزشی ما خواهد بود.

کارشناسان تربيتي: باورهاي ديني از آسيب هاي اجتماعي دانش آموزان مي کاهد

ساري - کارشناسان و مسئولان امور تربيتي و آموزشي معتقدند باورهاي ديني و اعتقادات مذهبي به صورت قابل توجهي از ناهنجاري‌‌هاي رفتاري و آسيب‌هاي اجتماعي دانش آموزان مي‌کاهد.

اين افراد در گفت و گو با خبرنگار ايرنا با بيان اينکه هرگونه تناقض رفتاري و عقيدتي بين خانه و مدرسه تاثيري منفي در تربيت فرزندان به وجود مي آورد، گفتند: براي تربيت صحيح، ايجاد باور ديني و تقويت اعتقادات مذهبي، خانواده و مدرسه بايد همگام و هماهنگ با يکديگر باشد.
صاحب نظران همچنين اعتقاد دارند که در برخي از موارد ديده شده که دو گانگي بين خانه و مدرسه در تربيت و باورهاي کودکان و نو جوانان نه تنها اثر سوء گذاشته بلکه آثار تخريبي و جبران ناپذيري در رفتارهاي اجتماعي‌شان به وجود آورده و آنان را به محيط اطراف خود بدبين کرده است.
در همين پيوند، "اسدالله جنت بوداغي" دبير معارف اسلامي مي گويد: تربيت ديني فرآيندي دوسويه ميان مربي و متربي است که ضمن آن مربي با بهره گرفتن از مجموعه عقايد، قوانين و مقررات ديني، تلاش مي کند تا شرايطي فراهم آورد که متربي آزادانه در جهت رشد و شکوفايي استعدادهاي خود گام برداشته و به سوي هدف‌هاي مطلوب رهنمون گردد.
وي با بيان اينکه جهان بيني که اديان الهي به پيروان خود عرضه مي دارند، سبب مي شود که شخص نسبت به جهان واحد و پيرامون خود نگرشي متعالي پيدا کند، افزود: انسان متعهد در همه اديان و مذاهب وظيفه دارد که به شيوه هاي معين و در اوقات خاصي به طور انفرادي يا دسته جمعي به پرستش معبود بپردازد که نقش والدين و مربيان در شکل‌گيري اين اعمال و انس و باورهاي ديني در ميان فرزندان بسيار مهم است.
به اعتقاد اين کارشناس، فرزندان آينه تمام نماي خصلت هاي خانوادگي هستند لذا نقش خانواده در باورسازي تعاليم ديني، گسترش روح ملي و در نهايت حفظ حدود کشور بسيار مؤثر است.
وي با اشاره به مبناي خانواده در گسترش روح ملي گفت: در کشورهايي که مبناي خانوادگي ناپايدار است، روح همبستگي ملي و تعاون نيز سست بوده و گرايش به امور غير انساني افزايش يافته و قادر به مقابله با تهاجمات فرهنگي و نظامي نيستند.
جنت بوداغي به اهميت تاثير والدين در باورهاي ديني فرزندان اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: بکارگيري شايسته در امور ديني موجب مي شود تا فرزندان با زيربناي اعتقادي قوي در مقابل هر نوع فساد فکري و فرهنگي ايستادگي کنند.
وي تصريح کرد: هرنوع ضربه به شالوده شخصيتي آنان موجب مي شود تا در آينده در مقابل آسيب‌هاي اجتماعي مقاومت لازم را نداشته باشند.
همچنين، "طلعت قرباني" از ديگر کارشناسان امور تربيتي آموزش و پرورش مازندران با بيان اينکه دين در عرصه حيات فردي و جمعي جايگاه والايي دارد، گفت: تربيت ديني شامل به فعل در آوردن قواي دروني انسان و منطبق ساختن آن با دستورات الهي است که مجموعه باورها و اعتقادات انسان را تشکيل مي‌دهد که خانواده نقش حائز اهميتي در اين مهم دارد.
وي افزود: بنا به فرموده پيامبر (ص) هر نوزاد با فطرت اسلام و توحيد متولد مي شود که در اين ميان نقش پدر و مادر است که اين ويژگي ها را در باور کودک تقويت کند.
وي ادامه داد: در سا‌ل هاي نخست زندگي کودکان، هيچ کس نمي تواند جايگزين پدر و مادر باشد زيرا بهترين الگو در رفتار آنان بوده و مي توانند با رفتارهاي ديني، کودکان را تحت‌الشعاع خود قرار دهند.
به گفته وي، روش هاي آموزش هاي ديني در ملل مختلف متفاوت است بدين صورت که تعدادي با صراحت و با درک و فهم کافي تمام امور را در زمينه دين به فرزندان آموزش مي‌دهند، برخي از والدين نيز ديگران را براي اين آموزش مامور مي کنند، تعدادي هم در اين زمينه بي تفاوت برخورد مي کنند و انتظار دارند فرزندان به خودي خود با اعمال ديني آشنايي يافته و عمل کنند.
اين کارشناس معتقد است: در کشور ما به رغم ترويج دين در خانه و مدرسه و تعامل و همياري اين دو نهاد در جهت حفظ و استحکام شخصيت معنوي و روحي کودکان، عوامل ارتباطي نظير رسانه هاي گروهي، شبکه هاي ماهواره و غيره وجود دارند که هر کدام آنها مي تواند عامل تهديدآميزي در رسيدن به اين هدف باشد.
وي با بيان اينکه متاسفانه در بسياري از موارد ديوارهاي نفوذناپذير خانواده فرو ريخته و تحت محاصره امواج مختلف رسانه هاي گروهي قرار گرفته است، گفت: در حال حاضر عوامل گوناگوني با تبليغات اغواکننده در جهت انحراف فکري و اخلاقي فرزندان، در تلاش بوده و در مقابل والدين ايستادگي مي کنند لذا کليه نهادهاي فرهنگي و تربيتي با هدف مقابله با اين معضلات اجتماعي، بايد با خانواده و مدرسه همگام و همسو شوند.
قرباني اضافه کرد: رفتار خانواده نيز بايد با فرزندان به گونه‌اي باشد تا آنان ضمن آشنايي با هنجارها و ناهنجاري هاي اجتماعي و خانوادگي، نسبت به قوانين مرتبط مسئول و در حفظ و رعايت آنان بکوشند.
وي با بيان اينکه تربيت ديني همچون ساير جنبه‌هاي تربيتي شامل ابعاد شناختي، رفتاري و عاطفي است، خاطرنشان ساخت: خانواده نخست بايد آموزش را از آشنايي فرزند به طبيعت آغاز کرده و او را به انديشيدن در مورد اشياء پيرامون خود وادارد سپس رابطه آنان را با خدا تبيين کنند تا بدين وسيله مفاهيم ديني را به درستي و سادگي آموزش دهند.
وي تشويق کردن خانواده به عادات نيک در فرزندان را در بُعد رفتاري آنان بسيار مؤثر دانست و گفت: اين مهم به شرطي موفقيت آميز خواهد بود که الگوي مناسب در ايجاد عادات نيک و رفتار پسنديده ارائه شود.
وي به ويژگي غريزه و تقليد در وجود انسان اشاره کرد و آن را بزرگترين عامل براي آموزش اوليه کودکان دانست و يادآور شد: فرزندان براي ساختن شخصيت خود نياز به الگو و اسوه دارند و خانواده به‌ويژه والدين بايد از غريزه و تقليد آنان در جهت تربيت ديني کمال بهره را ببرند.
اين کارشناس تربيتي هشدار داد: عناصر و عوامل تاثيرگذار در محيط خانواده، مدرسه و جامعه در القاي يک ارزش معنوي و رساندن پيام و بيان روح مذهبي چنانچه عملاً يکديگر را نفي کنند و يا در اظهار مطالب هرکدام راه و هدفي متفاوت و مغاير با يکديگر را بپيمايند؛ در ذهن فرد تناقض بوجود آورده و مربيان را از اهداف خود دور مي کنند.
وي خاطر نشان کرد: در اين حالت، چنانچه تربيت ديني و مذهبي خانواده اساسي و ريشه اي باشد فرزند مي تواند در برابر تندبادهاي گوناگون فرهنگي و اجتماعي مقاومت کند و از مسير صحيح زندگي خارج نشود.
اين کارشناس امور پرورشي با بيان اينکه آموزش و پرورش اصلي و روحيه مذهبي بدواً در آغوش خانواده شکل مي گيرد، تصريح کرد: بايد بپذيريم که در جامعه کنوني عوامل بسيار زيادي با توان بالا انحراف فکري و بي انگيزگي فرزندانمان را نشانه رفته اند، لذا خانواده بدون محدود کردن فرزندان بايد آنچنان در القاي پيام مذهبي و تربيت ديني کوشا باشد تا تاثير هرگونه تخريب به حداقل برسد.
وي گفت: به رغم نقش حياتي والدين در تربيت ديني فرزندان شاهد مشکلات و ناموفقيت هايي در اين زمينه هستيم که شتابزدگي در تربيت ديني، راه و روش نامناسب، فضا و محيط نامناسب مذهبي در خانواده، کمبود الگوي مناسب و کمبود تجارب تربيتي را مي‌توان از دلايل مهم آن دانست.
قرباني همچنين گريز از دين را يک عامل خطرناک دانست و ضعف معرفتي، سطحي‌نگري، برداشت هاي غلط، عدم دسترسي به الگوهاي مناسب، برخورد تند، به رخ کشيدن، سرزنش هاي افراطي و نبود ارضاي نيازها را از علل روانشناختي آن توصيف کرد.

* "محبوبه يعقوبي" کارشناس ارشد فقه و مباني حقوق اسلامي و دبير معارف اسلامي آموزش و پرورش مازندران تربيت ديني را يک تربيت معنوي دانست و گفت: بر اساس آن، انسان به جايگاه خود در جهان هستي پي مي برد.
وي با بيان اينکه در اثر تربيت ديني امکان کشف حقايق و راه رسيدن به سعادت و شکوفايي قابليت هاي انساني براي بشر آسان مي شود، افزود: از آنجايي‌که خانواده داراي ويژگي هاي طبيعي، فطري و الهي است در کنار رعايت ساير حقوق انساني مي تواند در القاي تربيت ديني و معرفتي فرزندان مؤثر باشد.
وي بر آسيب شناسي تربيت ديني تأکيد کرد و آن‌را با بررسي واقع بينانه موانع، آسيب‌ها و چالشها در خانواده ضروري دانست و اظهار داشت: مواردي مانند آسيب‌هاي وراثتي، اتخاذ روشهاي آسيب زا، شبيخون فرهنگي و غيره بايد به اين منظور بررسي شوند سپس راهکارهاي مناسب جهت اعتلاي نقش خانواده از قبيل اتخاذ شيوه هاي صحيح، مديريت زمان، روابط صحيح انساني، خودسازي والدين و غيره ملحوظ گردد.
دبير معارف اسلامي آموزش و پرورش مازندران ادامه داد: دنياي پيچيده امروز با چالش‌هاي متعدد، بنيانهاي زندگي بشر را مورد آسيب قرار داده که تربيت ديني يکي از آن موارد است و نياز به بازنگري و برنامه ريزي ويژه دارد.
وي ضمن اشاره به پديده "دين گريزي" در برخي از جوانان گفت: ابتدا بايد عواملي که موجب آسيب رساندن به تربيت ديني مي شود را شناسايي نمود تا دلايل دين‌گريزي روشن شده و اقدامات بايسته و مدوني در اين راستا انجام شود.
اين کارشناس امور تربيتي گفت: براي به هدف رسيدن ابتدا بايد ماهيت تربيت ديني، اهميت لزوم آن، هدف و نقش خانواده در تربيت ديني و ابعاد آن را مورد بررسي قرار دهيم.
وي با اشاره به آسيب‌هاي وراثتي گفت: همسر ناصالح، انتخاب مسير نادرست تربيتي، عامل وراثتي، ازدواجهاي نامناسب و غير موفق و جدايي والدين را مي توان از جمله اين آسيبها دانست.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هشتم اردیبهشت 1389ساعت 18:59  توسط محسن شريفيان  |