با معلم

اولين سنگ بناي هنرستان فني در ايران با مشاركت آلمان به نام هنرستان صنعتي تهران (هنرستان فني شهيد بهشتي فعلي در منطقه 12 تهران) در سال 1286 هجري شمسي گذاشته شد كه درواقع روش آموزش كلاسيك اولين گام‌هاي خود را برداشت و پس از طي فراز و نشيب‌هاي فراوان بعداز پيروزي انقلاب اسلامي همه ساله بر تعداد هنرستان‌هاي فني و حرفه‌اي و كشاورزي كشور افزوده شد.

عوامل مؤثر در انتخاب رشته تحصيلي و شغل دانش آموزان

دانش‌آموزان قبولي پايه اول نظري وارد مرحله انتخاب رشته مي‌شوند كه اين انتخاب، نقش سازنده‌اي در زندگي فردي و اجتماعي و شغلي آينده آنها ايفا مي‌كند.

با توجه به اينكه افراد جامعه از نظر عوامل فردي و محيطي با هم متفاوتند، انتخاب عاقلانه يك شغل متأثر از سه عامل است:

فرد شناخت دقيق و روشني از خود (استعدادها، علايق، آرزوها، تواناييها، محدوديتها و علل آنها) داشته باشد.

به شرايط موفقيت، مزايا، فرصتها، نتايج، خطوط و جهات مختلف كار و خسارتها آگاهي داشته باشد.

ارتباط و استدلال صحيحي بين اين دو دسته عوامل و حقايق برقرار كند.

الف ) عوامل فردي:

استعداد و تواناييهاي ذهني :  استعداد يك توانايي بالقوه و مجموعه‌اي از قابليتها است كه در انجام كارها موجب شايستگي فرد مي‌شود، با توجه به اينكه استعداد افراد گوناگون بوده و تفاوتهاي زيادي دارند، شناخت استعدادها، مهترين گام در راه استفاده‌ي صحيح از آن است لذا دانش‌آموزان با شناختي كه از تواناييهاي بالقوه‌ي خويش دارند، مي‌توانند در انتخاب رشته‌ي مناسب و دلخواه خويش موفق شوند.

علايق و رغبتهاي تحصيلي : علايق و رغبتهاي تحصيلي امور جداي از هم نيستند و معمولاً افراد به اموري علاقه نشان مي‌دهند كه توانايي بيشتري براي انجام آن دارند. شناخت رغبتها و علايق در سرنوشت افراد تأثير بسزايي دارد. رغبت، مجذوب شدن به فعاليت و پي‌گيري آن است و موجب احساس رضايت فرد مي‌شود و علاقه باعث نشاط و شادابي است و كار را در نظر فرد ارزنده جلوه مي‌دهد و به پرورش تواناييهاي او كمك مي‌كند.

ويژگي‌هاي شخصيتي : شخصيت به معناي نحوه‌ي رفتار فرد و تركيبي از خصوصيات جسمي و ذهني و اجتماعي اوست. رفتاري كه از فرد سر مي‌زند گوياي شخصيت او بوده و انسانها از نظر خصايص با يكديگر متفاوت هستند. فرد با توجه به شخصيتي كه دارد، امكان موفقيت در رشته‌ي تحصيلي يا شغلي خود را فراهم مي‌نمايد كه احتمالا فرد ديگر نمي‌تواند آن را كسب كند. لذا بعضي از مشاغل احتياج به صبر و بردباري و برخي ديگر نياز به قدرت روحي ومقابله دارد. در حقيقت انتخاب شغل نوعي ارائه‌ي شخصيت است كه بايد مورد توجه قرار گيرد

اطلاعات و معلومات تخصصي : كسب اطلاعات و معلومات تخصصي و نيمه‌تخصصي امكان دستيابي به شغل مناسب را افزايش مي‌دهد و راه‌يابي به تحصيلات دانشگاهي و مراكز آموزش عالي را فراهم مي‌نمايد.

جنسيت و شرايط جسماني : امروزه گرچه تفاوت بين زن و مرد در انتخاب شغل به تدريج در حال منسوخ شدن است اما بعضي از مشاغل نسبت بيشتري از يك نوع جنس را به خود اختصاص داده‌اند. انتخاب شغل بيشتر به تواناييهاي روحي و جسمي افراد مربوط مي‌شود و سلامت جسماني از عوامل مؤثر در انتخاب رشته و شغل محسوب مي‌شود.

 ب) عوامل محيطي:

 خانواده : افراد براساس روابط متقابل اعضاي خانواده و فضاي حاكم برنامه‌سازي آن شكل مي‌گيرند. محيط زندگي و خانواده مي‌تواند موجبات پيشرفت يا محدوديت فرد را فراهم كند. مشكلات خانواده به طور مستقيم و غيرمستقيم در زندگي افراد خانواده تأثير دارد و دانش‌آموز بايد با درنظر گرفتن شرايط و امكانات موجود در جهت انتخاب رشته‌ي تحصيلي و شغل مناسب تلاش نمايد.

شرايط اجتماعي : نيازهاي اجتماعي و اقتصادي هر جامعه بنابر مقتضيات زمان و پيشرفت‌هاي صنعتي و تكنولوژيكي تغيير مي‌يابد و بازار مشاغل نيز متناسب با آن در حال نوسان است. لذا بايستي در انتخاب رشته و شغل آينده به نيازهاي اجتماعي و اقتصادي هر منطقه توجه خاصي مبذول گردد.

شاخه فني و حرفه‌اي

 اين رشته مشتمل بر3 زمينه صنعت، خدمات و كشاورزي است و هر زمينه داراي چندين رشته است. 58 واحد از درس‌هاي اين شاخه در همه رشته‌ها به صورت مشترك ارائه مي‌شود و درس‌هاي اختصاصي براي هر رشته، حداكثر 39 واحد است.

ضوابط ورود به شاخه فني و حرفه‌اي

در شاخه فني و حرفه‌اي رشته‌هاي فني در زمينه صنعت با عنوان مهندسي و فني تابع قوانين كار، استخدام كشوري و قانون شركت‌هاي دولتي و... است كه در آينده مسئوليت تحقيق و بررسي، ايمني، حفظ و نگهداري ماشين‌آلات،‌تجهيزات و تصميم‌گيري، تماس و ارتباط با ديگران را ايجاب مي‌كند.

رشته‌هاي فني نيازمند دقت و تمركز فكري، تجزيه و تحليل مسائل، خلاقيت و ابتكار تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي، نشستن جهت كار محاسبات و كار با كامپيوتر و ايستادن مانند رشته «ساخت و توليد» و بالا و پايين و خم و راست شدن و حركات بدني با توجه به رشته و صرف نيروي جسماني و تحمل در داخل ساختمان يا كارگاه و در برخي رشته‌ها بيرون از ساختمان و در هواي باز مانند «نقشه‌برداري، ساختمان، مكانيك خودرو، تأسيسات و...»است.

 محيط كاري رشته‌هاي فني داراي شرايط مساعدي چون: مكان مناسب، درجه حرارت مناسب، امكانات و وسايل و نزديكي به منزل است همچنين شرايط نامساعد آن: محيط آلوده، سر و صدا و دود و بخار در برخي رشته‌هاست.

 براي ورود به رشته‌هاي شغلي فني در آينده: داشتن حداقل سن ورود به كار، حداقل قد و وزن، فشار خون مناسب و ادامه تحصيل در سطح كارداني و كارشناسي لازم است. همچنين رشته‌هاي فني نيازمند توانايي‌هاي بدني، ادراكي، حسي، رواني، مهارت‌هاي تحصيلي، عاطفي، شخصيتي، شخصي اجتماعي و علاقه و رغبت است.

 كليه هنرجويان شاخه فني و حرفه‌اي، پس از پايان دوره‌3 ساله و اخذ ديپلم مي‌توانند بدون گذراندن دوره پيش‌دانشگاهي در آزمون سراسري دوره كارداني پيوسته شركت كنند و پس از قبولي در يكي از آموزشكده‌هاي فني و حرفه‌اي سراسر كشور ادامه تحصيل داده و موفق به اخذ مدرك كارداني شوند يا از طريق آموزشكده‌هاي وابسته به «دانشگاه جامع تكنولوژي» (علمي كاربردي) و «دانشگاه آزاد اسلامي» پس از قبولي در دوره كارداني پيوسته ادامه تحصيل دهند.

 همچنين كليه فارغ‌التحصيلان دوره كارداني پيوسته مي‌توانند بدون گذراندن دوره پيش‌دانشگاهي در آزمون سراسري دانشگاه‌هاي دولتي و آزاد شركت كرده و پس از قبولي ادامه تحصيل دهند.

 شرايط رشته‌هاي فني و حرفه‌اي

 الف- داشتن كارنامه قبولي پايه اول دوره متوسطه (به جز رشته موسيقي)

 ب- احراز شاخه فني و حرفه‌اي در نمونه برگ هدايت تحصيلي

 ج- رعايت شيوه نامه ثبت‌نام سازمان آموزش و پرورش شهر تهران

 انتخاب رشته تحصيلي

 دانش‌آموزان قبولي پايه اول نظري وارد مرحله انتخاب رشته تحصيلي مي‌شوند كه اين انتخاب، نقش سازنده‌اي در زندگي فردي و اجتماعي و شغلي آينده آنها ايفا مي‌كند. با توجه به اين كه افراد جامعه از نظر عوامل فردي و محيطي با هم متفاوتند، انتخاب عاقلانه يك شغل متأثر از 3 عامل است:

 فرد شناخت دقيق و روشني از خود (استعدادها، علايق، آرزوها، توانايي‌ها، محدوديت‌ها و علل آنها) داشته باشد.

 علايق و رغبت هاي تحصيلي: معمولاً افراد به اموري علاقه نشان مي‌دهند كه توانايي بيشتري براي انجام آن دارند. رغبت «مجذوب شدن به فعاليت و پي‌گيري آن است و موجب احساس رضايت فردي مي‌شود و علاقه باعث نشاط و شادي است و كار را در نظر فرد ارزنده جلوه مي‌دهد و به پرورش توانايي‌هاي او كمك مي‌كند.

 ويژگي‌هاي شخصيتي: انسان‌ها از نظر خصايص با يكديگر متفاوت هستند. رفتاري كه از فرد سر مي‌زند گوياي شخصيت او بوده و فرد با توجه به شخصيتي كه دارد امكان موفقيت در رشته تحصيلي يا شغلي خود را فراهم مي‌‌كند. بنابراين بعضي مشاغل احتياج به صبر و بردباري و برخي ديگر نياز به قدرت روحي و مقابله دارد و در حقيقت انتخاب شغل نوعي ارائه شخصيت است.

 اطلاعات و معلومات تخصصي: كسب اطلاعات و معلومات تخصصي و نيمه تخصصي امكان دستيابي به شغل مناسب و راه‌يابي به تحصيلات دانشگاهي را افزايش مي‌دهد.

شرايط جسماني:‌انتخاب شغل بيشتر به توانايي‌هاي روحي و جسمي افراد مربوط مي‌شود و سلامت جسماني از عوامل مؤثر در انتخاب رشته و شغل محسوب مي‌شود.

عوامل محيطي

خانواده: محيط خانواده مي‌تواند موجبات پيشرفت يا محدوديت فرد را فراهم كند. مشكلات خانواده به طور مستقيم يا غير مستقيم در زندگي افراد خانواده تأثير دارد و دانش‌آموزان بايد با در نظر گرفتن شرايط و امكانات موجود در جهت انتخاب رشته تحصيلي و شغلي مناسب تلاش كنند.

 شرايط اجتماعي: نيازهاي اجتماعي و اقتصادي هر جامعه بنا بر مقتضيات زمان و پيشرفت‌هاي صنعتي و تكنولوژي تغيير مي‌يابد و بازار مشاغل نيز متناسب با آن در حال نوسان است. بنابراين بايستي در انتخاب رشته و شغل به نيازهاي اجتماعي و اقتصادي هر منطقه توجه خاص مبذول شود.

 هنرستان‌ها با توجه به فضا و امكانات پيش‌بيني شده از دانش‌آموزان قبولي پايه اول متوسطه كه حائز شرايط ورود به شاخه فني و حرفه‌اي هستند با رعايت شرايط «معدل پايه و نمره درس رياضي» و ظرفيت پذيرش هنرجو تا پايان تير ماه ثبت‌نام موقت دارد و پس از اين تاريخ براساس اولويت معدل تا پايان نيمه اول مرداد اقدام به ثبت‌نام قطعي مي‌ كند.تجربه سال‌هاي گذشته استقبال چند برابر ظرفيت را نشان مي‌دهد كه عمدتاً هنرجويان با معدل بالاي 14 و قبولي خرداد موفق به ثبت‌نام قطعي شده‌اند.

 برنامه هفتگي آموزشي

 برنامه هفتگي ساعت در روز و 48 ساعت در هفته است. هنرجويان 2 روز در هفته در كارگاه رشته‌هاي مربوطه فعاليت مي‌كنند. هنرجويان سال سوم 240 ساعت، معادل 2 واحد كار‌آموزي را نيز در تابستان همان سال خواهند گذراند. هر ساله درصد قابل توجهي از هنرجويان فارغ‌التحصيل شده هنرستان‌ها در كنكور دانشگاه‌هاي دولتي و براساس معدل در دانشگاه‌هاي آزاد و علمي كاربردي و... پذيرفته مي‌شوند.

 هنرستان‌ها به صورت دولتي، هيأت امنايي و غير انتفايي اداره مي‌شود كه هر يك براساس ضوابط و مقررات مربوطه اقدام به ثبت‌نام و مبلغي را جهت ارائه خدمات آموزشي و تربيتي به عنوان مشاركت دريافت مي‌كنند.